De winterperiode staat in de bouwpraktijk bekend als een periode waarin de opdrachtgever en de aannemer een discussie voeren over werkbare dagen en onwerkbare dagen. Het bouwproject (een nieuwbouwwoning, een aanbouw of een opbouw) kan namelijk stil komen te liggen of worden vertraagd als gevolg van een langdurige vorst-, sneeuw- en regenperiode, welke periodes kenmerkend zijn voor de wintertijd.
In diverse aanneemovereenkomsten (met name geldt dat voor de standaardovereenkomsten die in de nieuwbouw worden gebruikt) is bouwtermijn bepaald. Wanneer deze wordt overschreden kan de aannemer een (gefixeerde) schadevergoeding verschuldigd zijn. Soms is een gefixeerde schadevergoeding als boete overeengekomen. Als daar sprake van is dan behoeft de opdrachtgever slechts te stellen dat er sprake is van een bouwoverschrijding en dat hij als gevolg daarvan schade heeft geleden.
Een aannemer zal koste wat kost willen voorkomen dat hij na de oplevering van het overeengekomen werk (te denken van hierbij aan een nieuwbouwwoning, een aanbouw en of een opbouw) wordt geconfronteerd met een (aanzienlijke) boete wegens bouwtermijnoverschrijding. Veel aannemers houden daarom een logboek (een dagboek) bij aangaande de werkbare en onwerkbare dagen. Met name doen zij dat als de opdracht moet worden uitgevoerd in de winterperiode.
Als de opdrachtgever niet bouwkundig onderlegd is, zal het voor de opdrachtgever niet eenvoudig zijn om vast te stellen dat de bouwtermijn wel of niet daadwerkelijke is overschreden. Zeker zal dat niet eenvoudig zijn, indien er geen duidelijk begindatum of aanvangsmoment is overeengekomen. Dat geldt met name voor opgedragen nieuwbouwwoningen.
Met name in de wintermaanden ontstaan er tussen de opdrachtgever en de aannemer discussies over het antwoord op de vraag of één of meer van de vijf werkweekdagen wel of niet te bestempelen is als een werkbare of een onwerkbare dag. Die discussie wordt nog bemoeilijkt door de inhoud van de contracten en (als daar sprake van is) de daarop van toepassing verklaarde algemene voorwaarden. Immers in sommige algemene voorwaarden wordt een dag als gehele onwerkbaar gezien indien er minder dan 5 uur op een dag is gewerkt. Andere algemene voorwaarden merken zo’n situatie aan als een halve werkdag.
Geen discussie wordt er gevoerd over de algemene door de overheid of CAO erkende, rust- en feestdagen of vakantiedagen. Landelijk erkende feestdagen zijn bijvoorbeeld de kerst-, paas- en pinksterdagen, nieuwjaarsdag, hemelvaart- en Koninginnedag. Afhankelijk van hetgeen in de CAO is geregeld zijn 5 mei en goede vrijdag ook geen werkdagen. Hoewel deze dagen als lokale feestdagen gelden, worden carnavalsdagen in de provincie Limburg aks onwerkbare werkdagen gezien (RvA 22 april 1980, nr. 9256, het betrof hier een aannemingsovereenkomst).
Ook zal er geen discussie zijn, indien het overeengekomen werk wind en water(regen)dicht is, tenzij het gaat om (bijvoorbeeld) schilderwerkzaamheden.
Discussie is er in de wintermaanden wel over de lengte van langdurige regen-, vorst- en sneeuwperioden. Veel aannemers beroepen zich er dan op dat de dagen die volgen op deze perioden ook moeten worden aangemerkt als onwerkbare dagen. In de bouwpraktijk spreken de aannemers in dit verband over ‘naijleffecten’. De aannemers bedoelen met de term naijleffecten natte - of besneeuwde grond- en of natte en besneeuwde materiaalsituaties. Zij stellen daarover dat zij verhinderd zijn te werken, zolang de grond of het (al verwerkte of nog te verwerken maar buiten opgeslagen) materiaal niet is opgedroogd.
Om de discussie over deze door winterse naijleffecten ontstane onwerkbare dagen te kunnen voeren is het van belang dat de opdrachtgever zelf bewijs verzamelt. Dat bewijs kan de opdrachtgever verzamelen door gedurende de bouw zelf een logboek c.q. een dagboek bij te houden van de hoeveelheid werkbare en onwerkbare dagen.
Naast het bij houden van een eigen logboek kan als informatiebron worden gebruikt de rapporten van de weerstations van het KNMI, MeteoConsult of andersoortige maandregistraties per regio.
Kortom: het bijhouden van bouwdagen is in de wintermaanden geen onzinnige bezigheid.