Erfenis

Notarissen voeren nieuwe testamenten altijd via internet in het Centraal Testamentenregister (CTR) in. Uw notaris kan in dit register opzoeken of een overledene een testament heeft opgesteld.

Wilt u zelf nagaan of er een testament is? Dan moet een schriftelijke aanvraag indienen bij het CTR.

Centraal Testamentenregister (CTR)
Postbus 19398
2500 CJ DEN HAAG

0900 – 1144114 (0,25 euro per minuut)
Elke werkdag van 9:00 tot 12:00 uur en van 13:30 tot 16:00 uur.

Inzage in het Centraal Testamentenregister is gratis.

Meer informatie vindt u op www.centraaltestamentenregister.nl

U kunt bellen met de notaristelefoon van de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie (KNB).

0900 – 3469393 (0,25 euro per minuut)
Elke werkdag van 9:00 tot 14:00 uur.

Meer informatie vindt u op www.notaris.nl

De wet verdeelt de mogelijke erfgenamen (de familieleden) in 4 groepen. Pas als in een groep géén familielid aanwezig is, komen personen uit de daaropvolgende groep als erfgenaam in aanmerking.

• Groep 1: de echtgenoot (behalve als ze van tafel en bed gescheiden zijn) en de kinderen van de erflater.
  De echtgenoot en de kinderen erven ieder een gelijk deel. De kinderen krijgen hun erfdeel niet meteen. Hun deel wordt omgerekend in geld. Dit bedrag wordt pas openbaar als de langstlevende echtgenoot overlijdt.
• Groep 2: de ouders en de broers en zusters van de erflater met hun kinderen.
  Een ouder erft altijd minimaal een kwart.
• Groep 3: de grootouders met hun (klein)kinderen, de ooms, tantes, neefjes en nichtjes;
• Groep 4: de overgrootouders met hun afstammelingen, tot in de zesde graad;

Bijzonderheden:

• Niet-bloedverwanten (zwagers, schoonzussen, aangetrouwde kinderen of stiefkinderen) zijn volgens de wet nooit erfgenamen. Behalve echtgenoten.
• Een van tafel of bed gescheiden echtgenoot komt niet meer als erfgenaam in aanmerking.
• Is er helemaal geen bloedverwant in de categorie van overgrootouders? Dan vervalt de hele nalatenschap aan de Staat der Nederlanden. Voor veel mensen is dit een vervelend idee. Gelukkig is hier wel iets te doen: een testament opstellen.
• Voor het erfrecht heeft de partnerschapsregistratie precies dezelfde gevolgen als een huwelijk. Dat geldt niet voor partners die bij de notaris een samenlevingscontract hebben gesloten.

U kunt als kind altijd nog een beroep doen op uw legitieme portie, ook wel bekend als kindsdeel.

Laat de notaris weten dat u een beroep wilt doen op uw kindsdeel. Dat kan de notaris zijn die de erfgenamen hebben ingeschakeld, of een kantoor dat u zelf inschakelt.

Als zogenoemd legitimaris heeft u recht op inzage en een afschrift van alle bescheiden die u nodig heeft voor de berekening van uw kindsdeel. De andere erfgenamen en de executeurs zijn verplicht u deze inlichtingen te verstrekken.

Heeft een andere belanghebbende u een (redelijke) termijn gesteld om te verklaren dat u uw kindsdeel wilt ontvangen? Dan moet u zich aan die termijn houden. Anders vervalt uw aanspraak. De vervaltermijn is uiterlijk 5 jaar na het overlijden van de erflater.

Meestal is uw vordering 6 maanden na het overlijden van de erflater opeisbaar.

Een erflater kan ook een extra bepaling in zijn testament opnemen. Daarin kan hij de opeisbaarheid van het kindsdeel opschorten tot na het overlijden van zijn levenspartner. U kunt dan wel een beroep doen op uw kindsdeel, maar u kunt deze pas opeisen als de levenspartner van uw moeder/vader overleden is. Uw moeder/vader en de levenspartner hoeven voor deze bepaling niet per se getrouwd te zijn. Ze moeten wel een gemeenschappelijke huishouding en een samenlevingscontract hebben.

Uw kindsdeel is de helft van het totaal gedeeld door het aantal personen dat de erflater heeft achtergelaten. Tot die personen behoren de echtgenoot en de kinderen van de erflater. De echtgenoot mag niet van tafel en bed gescheiden zijn van de erflater.

Stel, u heeft een broer en twee zussen en er is geen ouder meer in leven. Uw moeder/vader is op het moment van overlijden niet getrouwd. Uw kindsdeel is dan: ½ x ¼ = ÿ gedeelte van de nalatenschap van uw moeder of vader.

Een codicil is een zelfgeschreven, gedateerd en ondertekend document. Het is dus niet door de notaris opgemaakt. Het codicil is geschikt voor het vermaken van bepaalde kledingstukken, sieraden of ander spullen. De maker van het codicil kan er ook in vastleggen hoe hij begraven of gecremeerd wil worden.

Er gelden heel specifieke eisen voor het opmaken van een codicil. Voldoet het codicil hier niet aan? Dan is het niet geldig en zijn erfgenamen niet verplicht de beschikking uit te voeren.

Wilt u een codicil opmaken? Informeer dan altijd bij een notariskantoor in de buurt of zij een voorbeeld voor u hebben. Het komt in de praktijk heel vaak voor dat een handgeschreven stuk niet als een codicil wordt erkend. Dit kan erg vervelende gevolgen hebben.

Zonder overleg met de andere erfgenamen mogen er geen spullen uit het huis gehaald worden. Het is alleen lastig om dit tegen te houden als de betreffende persoon een sleutel heeft. Of als de erfgenaam beweert dat hij de spullen van het familielid heeft gekregen.

Haalt een erfgenaam zonder overleg geld van de bankrekening van degene die op sterven ligt? Informeer de bank dan over de situatie en laat de rekening blokkeren. Kan de erfgenaam de geldopnames niet verantwoorden? Dan kunt u de bedragen terugvorderen.

Na het overlijden moet er veel geregeld worden. De begrafenis of crematie, maar ook het betalen van schulden en het verdelen van spullen. In een testament kan men iemand benoemen die de opdracht krijgt de nalatenschap af te wikkelen. Deze persoon noemt men een executeur.

De procedure bestaat grofweg uit 3 onderdelen.

• verklaring van erfrecht;
• successieaangifte;
• definitieve verdeling van alle goederen.

In een verklaring van erfrecht staat wie de erfgenamen zijn. Met deze verklaring kunnen de erfgenamen aantonen dat zij recht hebben op het banktegoed van de overledene.

De notaris maakt de verklaring van erfrecht aan de hand van diverse gegevens, waaronder:

• het Centraal Testamenten Register (CTR);
• de burgerlijke stand.

Is er geen executeur benoemd? Dan wikkelt een van de erfgenamen de nalatenschap meestal af. De andere erfgenamen moeten hiervoor officieel toestemming geven via een volmacht. De notaris verzendt deze volmachten. Zijn er veel erfgenamen of zijn ze moeilijk te vinden? Dan kan het weken of soms zelfs maanden duren voordat de notaris een verklaring van erfrecht kan afgeven.

Is in het testament een executeur benoemd? Dan geeft de notaris een verklaring van executele af. Voorwaarde is natuurlijk wel dat de executeur zijn benoeming aanvaardt. Met de verklaring van executele kan de executeur de nalatenschap gaan afwikkelen.

Ja, dat staat in de algemene voorwaarden van de bank. De bank blokkeert de bankrekening zodra bekend is dat een rekeninghouder overleden is. Dit doen ze omdat ze pas zeker weten wie de erfgenamen zijn als er een verklaring van erfrecht is. De bank wil zo voorkomen dat ze geld uitbetalen aan iemand die achteraf helemaal geen erfgenaam blijkt te zijn.

De bank is wel bijna altijd bereid om de nota van de begrafenisondernemer te voldoen.

Bij een zogenaamde 'en/of-rekening' kan de bank besluiten de rekening te blokkeren totdat bekend is wie de erfgenamen zijn. Vaak maakt de bank een uitzondering als het een en/of-rekening van twee echtgenoten betreft. Daartoe zijn ze echter niet verplicht. Een en/of-rekening betekent ook niet automatisch dat het saldo aan beide echtgenoten toekomt.

Een bankmachtiging (of volmacht) eindigt bijna altijd door het overlijden van de volmachtgever. Bent u gemachtigd om geld op te nemen en overboekingen te doen? Dan kunt u dit niet meer doen na het overlijden van de volmachtgever.

Als erfgenaam kunt u kiezen uit de volgende mogelijkheden:

• de nalatenschap zuiver aanvaarden;
• de nalatenschap verwerpen;
• de nalatenschap aanvaarden onder het voorrecht van boedelbeschrijving; dit noemt men ook wel beneficiaire aanvaarding.

Een nalatenschap zuiver aanvaarden houdt in dat u de nalatenschap aanneemt met alle bijbehorende rechten en plichten. U accepteert dan dus de baten én de schulden.

U moet een verklaring afleggen dat u de nalatenschap verwerpt. U kunt dit zelf doen of iemand anders een volmacht hiertoe geven. Vaak regelt het ingeschakelde notariskantoor dit. Zijn er meer erfgenamen? Dan kunnen zij in dezelfde verklaring ook verwerpen. Dit bespaart kosten.

Verwerping heeft vaak tot gevolg dat weer andere personen erfgenaam worden. Bijvoorbeeld uw kinderen.

U moet de verklaring afleggen op de griffie van de rechtbank van het arrondissement waarin de overledene het laatst woonde. Deze verklaring kost 102 euro.

Met een beneficiaire aanvaarding voorkomt u dat u ook automatisch de schulden van de overledene overneemt.

Een verklaring (tot beneficiaire aanvaarding) moet u afleggen bij de griffie van de rechtbank van het arrondissement waarin de overledene het laatst woonde. U kunt dit zelf doen of een ander daartoe een volmacht geven. Vaak regelt het ingeschakelde notariskantoor dit.

Zijn er meer erfgenamen? Dan kunnen zij in dezelfde verklaring ook beneficiair aanvaarden. Dit bespaart kosten. De verklaring kost 102 euro.

Is de omvang van de nalatenschap niet (geheel) bekend? Aanvaard de nalatenschap dan altijd beneficiair. Neem geen spullen mee uit de woning van de erflater. En neem ook geen geld op van diens bankrekening(en). Men kan dit namelijk zien als een teken dat u de nalatenschap zuiver heeft aanvaard. Met alle gevolgen van dien.

Wilt u na het overlijden toch bepaalde zaken regelen? Zorg er dan altijd voor dat dit dringende zaken zijn die niet uitgesteld kunnen worden. In dat geval heeft u namelijk nog de keuze om de nalatenschap zuiver te aanvaarden, te verwerpen of beneficiair te aanvaarden.

Alle erfgenamen kunnen een verdeling van de gemeenschappelijke spullen eisen. Wordt u het niet eens? Dan kunt u zich tot de rechter wenden. De rechter bepaalt dan hoe u de boedel moet verdelen.