Ouderlijk gezag

Iedereen onder de 18 jaar is minderjarig. In Nederland staan alle minderjarigen volgens de wet onder gezag. Meestal hebben de ouders samen het gezag. Als iemand anders dan de ouder(s) het gezag uitoefent noemen we dit voogdij.

Oefent u gezag uit over een minderjarige? Dan heeft u een aantal rechten en plichten. Zo bent u verantwoordelijk voor de verzorging en opvoeding van het kind. Daaronder verstaat men ‘de zorg en verantwoordelijkheid voor het geestelijk en lichamelijk welzijn van het kind en het bevorderen van de ontwikkeling van zijn persoonlijkheid.’

U bent als ouder ook verplicht om de relatie van uw kind met zijn andere ouder te bevorderen.

Verder bent u de wettelijke vertegenwoordiger. Minderjarige kinderen mogen vaak niet zelfstandig officiële handelingen verrichten. U doet dit dan voor of namens het kind. Denk bijvoorbeeld aan het zetten van een handtekening.

De volgende situaties zijn mogelijk:

• U blijft samen met de andere ouder het gezag uitoefenen. 
  blijft beiden verantwoordelijk voor de verzorging en opvoeding van uw kinderen en neemt samen alle belangrijke beslissingen.
• Een van u beiden krijgt het gezag (uitzondering).
  Op verzoek van u beiden of een van u beiden kan de rechter besluiten het gezamenlijk gezag te beëindigen en het aan een van u beiden over te dragen. De rechter staat deze uitzondering alleen toe als er goede redenen zijn. Het belang van uw kind staat uiteraard voorop.
  
  Ook een kind van 12 jaar of ouder kan de rechter vragen om het gezag aan een van beide ouders op te dragen.

Is uw kind geboren buiten een huwelijk? Dan heeft in ieder geval de moeder het ouderlijk gezag. Zij heeft dit in principe dan ook alleen. Gezamenlijk ouderlijk gezag is alleen mogelijk als de man het kind officieel heeft erkend.

Erkenning na de geboorte
Om een kind officieel te erkennen moet de man een aantekening laten maken in het gezagsregister bij de Rechtbank, sector kanton. Dit kan alleen met toestemming van de moeder.

Weigert de moeder toestemming? Dan kan de biologische vader zich tot de rechter wenden. De rechter weegt de belangen van de verwekker en de moeder af. Uitgangspunt is dat het kind én de biologische vader aanspraak maken op de erkenning dat zij familie van elkaar zijn.

Geeft de rechter toestemming voor erkenning? Dan heeft de vader nog geen gezag (zeggenschap) over het kind.

Sinds 1 maart 2009 zijn ouders verplicht om in het echtscheidingsconvenant een zogenoemd ouderschapsplan op te nemen. Hierin moeten zij vrij gedetailleerd beschrijven hoe zij de ‘zorg- en opvoedingstaken’ verdelen. Bijvoorbeeld:

• bij wie de kinderen gaan wonen;
• wanneer de kinderen de niet-verzorgende ouder kunnen zien;
• hoeveel de kinderalimentatie bedraagt.

Lukt het niet om samen een ouderschapsplan te maken? Dan beslist de rechter, eventueel na advies van de Raad voor de Kinderbescherming.

De term ‘omgangsregeling’ bestaat officieel niet meer.