Heeft een cao nog bestaansrecht?

De laatste jaren staat de collectieve arbeidsovereenkomst, ook wel bekend als cao, in verschillende branches steeds meer onder druk. Men twijfelt aan het nut en de noodzaak van een cao. De vraag rijst of de cao nog wel van deze tijd is. Wij vinden dat werkgevers en werknemers beter af zijn met dan zonder een cao.

Vakbonden en werkgeversorganisaties stellen zelden het bestaansrecht van de cao ter discussie, terwijl het aantal vakbondsleden al jaren daalt en de leden van vakbonden vergrijzen (19% is inmiddels 65-plusser). In de periode 1950 - 1980 was meer dan 35% van alle werknemers in Nederland vakbondslid en nu is dat minder dan 20%. Hierdoor nam de kracht van het stakingsrecht als middel in cao-onderhandelingen af. Bijvoorbeeld in de supermarktbranche is 75% van de werknemers jonger dan 23 jaar en daarvan is slechts 25% in vaste dienst. Jongeren met een nul-uren contract organiseren zich niet waardoor werknemersvertegenwoordiging bijzonder lastig is. 

Geen cao

Het cao-stelsel wordt verder ondermijnd doordat een steeds grotere groep werkenden niet onder een cao valt (kleine zelfstandige ondernemers/zzp-ers, flexwerkers en buitenlandse werknemers) of onder een andere cao dan vaste medewerkers (zoals uitzendkrachten). Een voorbeeld is Ikea Transport, die via onderaanneming chauffeurs uit Oost-Europa inzette en daarmee Nederlandse chauffeurs, die onder de cao Beroepsgoederenvervoer werken, passeerde. 

Grote en kleine vakbonden

Ook zijn er verschillende cao’s waarbij de onderhandelingen met grote vakbonden stukliepen en een akkoord werd gesloten met een kleine vakbond (bijvoorbeeld Alternatief voor Vakbond). Albert Heijn, Jumbo, Lidl en de rest van de supermarktbranche sloten bijvoorbeeld pas na drie jaar onderhandelen een cao af. Alleen de CNV, die slechts 1 à 2% van de werknemers in deze sector vertegenwoordigt, was bereid een cao overeen te komen. Terwijl de FNV, veel groter in deze branche, opstapte tijdens de cao-onderhandelingen. Wat is deze cao dan nog waard?  

Werknemers versus werkgevers

Hebben werkgevers en werknemers nog wel belang bij het voortbestaan van een cao? Soms roepen werkgevers dat arbeidsvoorwaarden beter met de Ondernemingsraad (OR) geregeld kunnen worden dan met de vakbonden. Dit omdat de OR beter weet wat er leeft binnen de organisatie. Werknemers vinden dat collectieve arbeidsvoorwaarden niet meer passen bij de huidige individualisering. En dat in individuele arbeidsovereenkomsten meer ruimte is voor prestatie, belonings- en persoonlijke ontwikkelingsmogelijkheden, dan in cao’s waarin de focus ligt op vaste contracten, pensioenen en ouderenregelingen. Jongeren, starters en jonge gezinnen met tweeverdieners, hebben andere behoeften en zijn minder geïnteresseerd in deze onderwerpen. Voor werkgevers zijn collectieve arbeidsvoorwaarden efficiënt, omdat zij dan niet met elke individuele werknemer hoeven te onderhandelen. Voor werknemers biedt een cao ook duidelijke voordelen, zoals rechtszekerheid, collectief tegengewicht tegenover de werkgever, inkomenszekerheid en bescherming van loopbaan- en ontwikkelingsmogelijkheden.

90% werknemers valt onder cao

In Nederland valt nog ruim 90% van de werknemers onder een cao, daar veel werkgevers zijn aangesloten bij werkgeversverenigingen of beschikken over een eigen cao. Deze werkgevers passen de cao op basis van de Wet CAO of een bepaling in de arbeidsovereenkomst toe op werknemers, die geen lid zijn van een vakbond die partij is bij cao-onderhandelingen. Bij een cao die algemeen verbindend is voor een gehele bedrijfstak, vallen alle werknemers binnen die bedrijfstak onder de desbetreffende cao (zoals cao Metaal en Techniek in de metaalbranche). Werknemers vallen dus vaak onder een cao, ongeacht of ze lid zijn van een vakbond.

Voor werknemers en werkgevers

De cao is kwetsbaar mede doordat het aantal vakbondsleden daalt. Vakbonden moeten zich niet alleen focussen op onderwerpen die ouderen aanspreken, maar zich ook inzetten voor jongeren. Wat zijn hun behoeften? Om vergrijzing van vakbonden tegen te gaan, moeten jonge, actieve leden worden geworven. Werkgevers kunnen hieraan bijdragen door het lidmaatschap van een vakbond te vergoeden of misschien zelfs te verplichten en afspraken te maken over het bijwonen van vakbondsactiviteiten. Als vakbonden en werkgevers daartoe niet in staat zijn, dan neemt het aantal vakbondsleden verder af en komt het voortbestaan van de cao in het gedrang. Dat moet voorkomen worden, want een cao biedt nog steeds voor zowel werknemers als werkgevers veel voordelen! Kortom, het behoud van de cao is een ‘stevig gevecht’ waard in het belang van werkgevers en werknemers. 

Vragen?

Heeft u vragen over het cao-recht, specifieke bepalingen uit de cao, komt uw werkgever afspraken uit de cao niet na of wilt u weten onder welke cao u valt? Neem dan gerust contact op met ons. We hebben verschillende specialisten arbeidsrecht in huis, die dagelijks adviseren over allerlei verschillende cao’s en hierdoor over veel expertise beschikken. Samen met u bekijken wij wat de mogelijkheden in uw situatie zijn.

Share:

Share:

Voor alle juridische hulp